PHÚC XÁ – BẮC BIÊN: QUÊ HƯƠNG CỦA BA ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN
20 tháng 10, 2026
Bên cạnh những câu chuyện về đình chùa, bảo vật và truyền thống văn hóa, phóng sự của Báo Hànộimới còn nhắc đến ba người con Phúc Xá – Bắc Biên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nại là Đội trưởng Đội liên lạc đặc biệt Phúc Xá. Đêm 17/2/1947, ông cùng bảy đồng đội dẫn đường, bảo vệ cuộc rút quân của Trung đoàn Thủ đô khỏi Liên khu I Hà Nội. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ dẫn đường, cả đội tiếp tục chiến đấu và anh dũng hy sinh tại bãi dâu Tàm Xá ngày 19/2/1947.
Anh hùng Nguyễn Phú Xuyên Khung là Đại đội trưởng Đại đội Công binh M83 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông trực tiếp chỉ huy đào đường hầm dài 47 mét vào lòng đồi A1, đưa khối bộc phá gần một tấn vào dưới cứ điểm của quân Pháp. Tiếng nổ tối 6/5/1954 đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của trận đánh A1.
Anh hùng Nguyễn Phú Vỵ, người anh họ của Nguyễn Phú Xuyên Khung, tham gia quân đội từ những ngày đầu toàn quốc kháng chiến. Ông trải qua hơn 30 trận đánh lớn, nhiều lần được tặng thưởng huân chương. Sau này, ông tiếp tục đảm nhiệm công tác huấn luyện, đào tạo bộ đội chi viện cho chiến trường miền Nam.
Ba người con của Phúc Xá, mỗi người gắn với những chiến công và một chặng đường khác nhau của lịch sử đất nước.
Những tên tuổi ấy cũng là một phần lịch sử của làng, cần được nhắc lại để thế hệ hôm nay hiểu thêm về sự hy sinh, đóng góp của những người đi trước.
Tìm đọc phóng sự của Báo Hànộimới về lịch sử và di sản Phúc Xá – Bắc Biên:
Dưới tán cây gạo cuối làng và đầu làng — thân gốc xù xì, cổ thụ, đặc trưng cho làng bãi — màu hoa gạo đỏ thắm rực trời, hoa rụng đầy gốc cây. Trẻ em vui đùa; những người qua lại nghỉ chân cho đỡ mệt.
Trường tiểu học ở Phúc Xá có hai dãy nhà cách nhau vài trăm mét, với bốn lớp học ca sáng và chiều; có sân trường rộng lớn, có sân thể thao để trẻ em tập luyện, vui đùa.
Năm 1928 – 1930, người Pháp tiến hành thả kè đá bao bọc xung quanh làng Phúc Xá Trung Hà, và hàng năm tiếp tục gia cố tu bổ, chống sạt lún, tạo nên lớp kè đá vững chắc đẹp đẽ. Người ta phải đi xa lên
Mỗi ngôi nhà là một mảnh vườn rộng lớn, từ ba trăm, bốn trăm, đến hàng ngàn mét vuông, xung quanh bao bọc bởi luỹ tre dày — vừa là ranh giới khu vườn, vừa có tác dụng cản dòng chảy khi mùa lũ về và ch